Shloka 38
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
Devanagari script
पर्वताश्च व्यशीर्यन्त चकम्पे च वसुंधरा । मास्ताश्रैव घूर्णन्ते चुक्षुभे वरुणालय:,उस महाभयंकर कोलाहलसे उस यज्ञमें पधारे हुए समस्त देवता व्याकुल हो उठे। पर्वत टूक-टूक होकर बिखर गये। धरती डोलने लगी, आँधी चलने लगी और समुद्रमें तूफान आ गया
Transliteration
parvatāś ca vyaśīryanta cakampe ca vasuṃdharā | mārutāś caiva ghūrṇante cukṣubhe varuṇālayaḥ ||
Translation
పర్వతాలు చీలి చిద్రమయ్యాయి; వసుంధర కంపించింది. చక్రవాతాల్లాంటి గాలులు తిరుగుతూ లేచాయి; వరుణాలయమైన సముద్రం ఉగ్రంగా క్షుభ్ధమైంది.
Word by Word
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
व्यशीर्यन्तwere shattered / broke apart
व्यशीर्यन्त:
TypeVerb
Rootशीॄ (शीर्ण/शीर्यते)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada
चकम्पेtrembled
चकम्पे:
TypeVerb
Rootकम्प्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वसुंधराthe earth
वसुंधरा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुंधरा
FormFeminine, Nominative, Singular
मास्ताःwinds / blasts (reading uncertain)
मास्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootमास्त (मास्-स्त)
FormFeminine, Nominative, Plural
इवas if / like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
घूर्णन्तेwhirl / spin
घूर्णन्ते:
TypeVerb
Rootघूर्ण्
FormPresent (Laṭ), 3rd, Plural, Ātmanepada
चुक्षुभेwas agitated / surged
चुक्षुभे:
TypeVerb
Rootक्षुभ्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
वरुणालयःthe abode of Varuṇa (the ocean)
वरुणालयः:
Karta
TypeNoun
Rootवरुणालय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
दक्ष उवाच
Characters & Entities
D
DakṣaP
parvata (mountains)V
vasuṃdharā (earth)M
māruta (winds)V
varuṇaV
varuṇālaya (ocean/sea)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes