Shloka 29
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
जिनके पास कुछ नहीं है, ऐसे दरिद्र भी दीर्घजीवी देखे जाते हैं और धनवान् कुलमें उत्पन्न हुए मनुष्य भी कीट-पतंगोंके समान नष्ट होते रहते हैं ।। प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते । काष्ठान्यपि हि जीर्यन्ते दरिद्राणां च सर्वश:,जगतमें प्रायः धनवानोंको खाने और पचानेकी शक्ति ही नहीं रहती है और दरिद्रोंके पेटमें काठ भी पच जाते हैं
janaka uvāca | yeṣāṁ kiñcid api nāsti te 'pi daridrā dīrghajīvinaḥ dṛśyante, śrīmat-kule jātaś ca naro 'pi kīṭa-pataṅgavat praṇaśyati | prāyeṇa śrīmatāṁ loke bhoktuṁ śaktir na vidyate; kāṣṭhāny api hi jīryante daridrāṇāṁ ca sarvaśaḥ ||
జనకుడు పలికెను—ఏమియు లేనివారైన దరిద్రులుకూడా దీర్ఘాయుష్కులుగా కనిపిస్తారు; ధనిక వంశంలో పుట్టిన మనుష్యులు మాత్రం కీటకపతంగాలవలె నశించిపోతుంటారు. ఈ లోకంలో సాధారణంగా ధనవంతులకు భోగించుటకును జీర్ణించుటకును శక్తి ఉండదు; దరిద్రుల కడుపులో అయితే కట్టెలు కూడ సర్వథా జీర్ణమవుతాయి.
जनक उवाच
Educational Q&A
External wealth is not a reliable measure of well-being or longevity. The verse highlights the irony that the rich may lack the capacity to enjoy what they have, while the poor often develop endurance; it encourages detachment from prosperity as a false guarantee of happiness.
King Janaka is speaking in a reflective, didactic context within Śānti Parva, using everyday observations about rich and poor to make a moral point about the limits of material prosperity and the unpredictability of life.