Shloka 10
उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
तथा कर्मफलैदेंही र|ज्जितस्तमसा55वृत: । विवर्णों वर्णमश्रित्य देहेषु परिवर्तते,जैसे अन्धकारमयी वायु मैनसिलके लाल-पीले चूर्णमें प्रवेश करके उसीके रंगसे युक्त हो सम्पूर्ण दिशाओंको रँगती दिखायी देती है, उसी प्रकार स्वभावत: वर्णविहीन यह जीवात्मा तमोमय अज्ञानसे आवृत और कर्मफलसे रंजित हो वही वर्ण ग्रहण कर अर्थात् विभिन्न शरीरोंके धर्मोंकोी स्वीकार करके समस्त प्राणियोंके शरीरोंमें घूमता रहता है
tathā karmaphalaiḥ dehī rañjitas tamasāvṛtaḥ | vivarṇo varṇam āśritya deheṣu parivartate ||
భీష్ముడు పలికెను—అదేవిధంగా దేహధారి ఆత్మ కర్మఫలాలతో రంజితమై, తమసు (అజ్ఞానం)తో ఆవృతమై, స్వయంగా వర్ణరహితమైనప్పటికీ ఒక స్థితిని ఆశ్రయించి “వర్ణం” ధరించి, దేహాలలో తిరుగుతూ మారుతూ ఉంటుంది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The self is intrinsically unqualified ("colorless"), but ignorance (tamas) veils it and karma’s results stain it, making it appear to take on particular qualities and roles; this drives its repeated movement through different bodies (saṃsāra).
Bhishma is instructing on the metaphysics of rebirth: he uses an analogy of wind darkened by contact with colored powders to explain how the jīva, though pure in itself, seems to acquire attributes through ignorance and karmic conditioning and thus cycles through embodiments.