Shloka 6

मोक्षधर्मः — स्नेहपाशच्छेदः

Mokṣa-dharma: Cutting the Bonds of Attachment

Devanagari script

अतिवादांस्तितिक्षेत नाभिमन्येत कंचन । क्रोध्यमान: प्रियं ब्रूयादाक्रुष्ट: कुशलं वदेत्‌

Transliteration

ativādāṁs titikṣeta nābhimanyeta kaṁcana | krodhyamānaḥ priyaṁ brūyād ākruṣṭaḥ kuśalaṁ vadet ||

Translation

అతిగా, కఠినంగా మాట్లాడిన మాటలను కూడా సహించాలి; ఎవ్వరినీ అపమానంగా భావించకూడదు. కోపం వచ్చినా మధురమైన మాటలే పలకాలి; దూషణ విన్నా క్షేమకరమైన, శుభాశయమైన మాటలే చెప్పాలి.

Word by Word

• अतिवादान्: excessive/harsh words, taunts
• अतिवादान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अतिवाद
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• तितिक्षेत: should endure/forbear
• तितिक्षेत: Karta
• Type: Verb
• Root: तिज् (तितिक्ष्)
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अभिमन्येत: should think ill of / take to heart / resent
• अभिमन्येत: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि + मन्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular

• कंचन: anyone (at all)
• कंचन: Karma
• Type: Pronoun
• Root: कश्चन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• क्रोध्यमानः: being angered / when angry
• क्रोध्यमानः: Karta
• Type: Verb
• Root: क्रुध्
• Form: शानच् (present passive participle; आत्मनेपदी usage), Masculine, Nominative, Singular

• प्रियम्: pleasant (words)
• प्रियम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रिय
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• ब्रूयात्: should speak/say
• ब्रूयात्: Karta
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular

• आक्रुष्टः: having been abused/insulted; when reviled
• आक्रुष्टः: Karta
• Type: Verb
• Root: आ + क्रुश्
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

• कुशलम्: good, auspicious (words); well-being
• कुशलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कुशल
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वदेत्: should speak/say
• वदेत्: Karta
• Type: Verb
• Root: वद्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma