Shloka 1
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
अपन क्ाता बछ। 5 सप्तसप्तत्याथिकाद्वेशततमो< ध्याय: शरीर और संसारकी अनित्यता तथा आत्मकल्याणकी इच्छा रखनेवाले पुरुषके कर्तव्यका निर्देश--पिता-पुत्रका संवाद युधिछिर उवाच अतिक्रामति काले<स्मिन् सर्वभूतभयावहे । कि श्रेय: प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! सम्पूर्ण प्राणियोंको भय देनेवाला यह काल धीरे-धीरे बीता जा रहा है। (कौन कबतक जीवित रहेगा, इसका कुछ निश्चय नहीं है।) ऐसी दशामें मनुष्य किस कार्यको अपने लिये कल्याणकारी समझे, यह मुझे बताइये?
Yudhiṣṭhira uvāca |
Atikrāmati kāle 'smin sarvabhūtabhayāvahe |
Kiṃ śreyaḥ pratipadyeta tan me brūhi pitāmaha ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— పితామహా! సమస్త ప్రాణులకు భయంకరమైన ఈ కాలం నిరంతరం గడిచిపోతోంది. ఇలాంటి స్థితిలో మనిషి ఏ మార్గాన్ని నిజమైన శ్రేయస్సుగా స్వీకరించాలి? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical-spiritual inquiry: since time (and death) is inevitable and life uncertain, one should seek śreyas—what is truly beneficial in the long term—rather than merely immediate pleasure or gain.
In the Śānti Parva instruction sequence, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Pitāmaha’ and asks for guidance on the right course of action in view of the relentless passage of time and the fear it brings to all beings.