Shloka 34
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
जैसे इस जगत्में घट आदि कोई वस्तु उत्पन्न होती और फिर नष्ट हो जाती है, उसी प्रकार प्रारब्ध, पुण्य और पापका क्षय होनेपर शरीर पज्चत्वको प्राप्त हो जाता है तथा संचित पुण्य और पापसे प्रेरित हो जीव समयानुसार कर्मजनित दूसरे शरीरमें प्रवेश करता है ।। हित्वा हित्वा हायं प्रैति देहाद् देहं कृताश्रय: । कालसंचोदितत: क्षेत्री विशीर्णाद् वा गृहाद् गृहम्,जिस प्रकार घरमें रहनेवाला पुरुष एक घरके गिरनेपर दूसरेमें और दूसरेके गिरनेपर तीसरेमें चला जाता है, उसी प्रकार कालसे प्रेरित हुआ जीव क्रमश: एक-एक शरीरको छोड़कर पूर्वसंकल्पके द्वारा निर्मित दूसरे-दूसरे शरीरमें जाता है
yathā asmin jagati ghaṭādayaḥ kaścid vastur utpadyate punaś ca vinaśyati, tathā prārabdha-puṇya-pāpa-kṣaye śarīraṃ pañcatvaṃ prāpnoti; sañcita-puṇya-pāpa-preritātmā jīvaḥ kālena yathāyogaṃ karma-janitaṃ dvitīyaṃ śarīram anupraviśati. hित्वा hित्वा hāyaṃ praiti dehād dehaṃ kṛtāśrayaḥ; kāla-saṃcoditaḥ kṣetrī viśīrṇād vā gṛhād gṛham. yathā gṛhe nivasan puruṣaḥ ekasya gṛhasya patane dvitīyaṃ, dvitīyasya patane tṛtīyaṃ ca gacchati, tathā kāla-preritā jīvaḥ krameṇa dehaṃ dehaṃ parityajya pūrva-saṅkalpa-nirmitaṃ nānā-dehaṃ prāpnoti.
ఈ లోకంలో కుండ మొదలైన వస్తువులు పుట్టి నశించినట్లే, ప్రారబ్ధం మరియు పుణ్యపాపాల క్షయం జరిగినప్పుడు దేహం పంచభూతస్థితికి చేరుతుంది; అలాగే సంచిత పుణ్యపాపాల ప్రేరణతో జీవుడు కాలానుసారం, కాలప్రేరణచేత, తన కర్మజనిత మరో దేహంలో ప్రవేశిస్తాడు. అతడు మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్రయం తీసుకుంటూ దేహం నుండి దేహానికి వెళ్తాడు—ఇల్లు కూలితే అందులో నివసించే వాడు మరో ఇంటికి, అది కూడా కూలితే మూడవ ఇంటికి వెళ్లినట్లే; అలాగే కాలచోదితుడైన క్షేత్రజ్ఞుడు ఒక్కొక్క దేహాన్ని విడిచి, పూర్వసంకల్పం మరియు కర్మచేత నిర్మితమైన భిన్న భిన్న దేహాలను పొందుతాడు.
असित उवाच
Educational Q&A
The body is impermanent and dissolves into the elements when operative karma is exhausted, but the jīva continues, propelled by accumulated merit and sin and by Time, taking up new bodies shaped by past intention and action. Ethical conduct matters because it conditions future embodiment and experience.
Asita is instructing the listener in Shanti Parva on the mechanism of death and rebirth. He uses everyday analogies—a pot that breaks and a person moving from one collapsing house to another—to explain transmigration from body to body under the governance of karma and Time.