Shloka 5
Viṣṇor Māhātmya and Indriya-saṃyama (विष्णोर्माहात्म्यं तथा इन्द्रियसंयमः)
Devanagari script
उपगम्य वने सिद्धि सर्वभूताविहिंसया । अपि मूलफलैरिष्टो यज्ञ: स्वर्ग्य: परंतप
Translation
పరంతప యుధిష్ఠిరా! ఆ బ్రాహ్మణుడు అరణ్యంలో తపస్సుతో సిద్ధిని పొందించి, సమస్త ప్రాణుల పట్ల అహింసను పాటిస్తూ, మూలాలు మరియు ఫలాలతో కూడ స్వర్గప్రదమైన యజ్ఞాన్ని ఆచరించెను.
Word by Word
उपगम्यhaving approached
उपगम्य:
Karma
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु: गम्)
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-समकक्ष अव्यय), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
सिद्धिम्success, attainment
सिद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसिद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वभूताविहिंसयाby non-violence toward all beings
सर्वभूताविहिंसया:
Karana
TypeNoun
Rootसर्व-भूत-अ-हिंसा
FormFeminine, Instrumental, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मूलफलैःwith roots and fruits
मूलफलैः:
Karana
TypeNoun
Rootमूल + फल
FormNeuter, Instrumental, Plural
इष्टःis performed (sacrificed)
इष्टः:
TypeVerb
Rootइष् (धातु: इष्) / इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, कर्मणि (passive sense)
यज्ञःsacrifice, yajña
यज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्ग्यःheaven-leading, giving heaven
स्वर्ग्यः:
TypeAdjective
Rootस्वर्ग्य
FormMasculine, Nominative, Singular
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes