Shloka 33

Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma

Vṛtra–Uśanā exemplum begins

Devanagari script

भीष्म उवाच निर्वेदाद देवतानां च प्रसादात्‌ स द्विजोत्तम: | वन॑ प्रविश्य सुमहत्‌ तप आरब्धवांस्तदा,भीष्मजी कहते हैं--राजन! वैराग्य और देवताओंके कृपाप्रसादसे वनमें जाकर उस श्रेष्ठ ब्राह्मणने उस समय बड़ी भारी तपस्या आरम्भ की

Transliteration

bhīṣma uvāca nirvedād devatānāṃ ca prasādāt sa dvijottamaḥ | vanaṃ praviśya sumahat tapa ārabdhavāṃs tadā ||

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు—ఓ రాజా! వైరాగ్యంతోను, దేవతల కృపాప్రసాదంతోను ప్రేరితుడై ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు వనంలో ప్రవేశించి, ఆ సమయంలో అత్యంత మహత్తరమైన తపస్సును ఆరంభించాడు.

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

निर्वेदात्from dispassion / due to renunciation

देवतानाम्of the gods

चand

प्रसादात्from grace / by favor

सःhe

द्विजोत्तमःthe best of Brahmins

वनम्forest

प्रविश्यhaving entered

सुमहत्very great

तपःausterity, penance

आरब्धवान्having begun / began

तदाthen, at that time

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

the King (Yudhiṣṭhira, implied by context)

devatāḥ (the gods)

dvijottamaḥ (a foremost Brahmin, unnamed here)

vana (forest)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes