Shloka 15

Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma

Vṛtra–Uśanā exemplum begins

Devanagari script

मणिभद्रं स तत्रस्थं देवतानां महाद्युतिम्‌ । अपश्यत महात्मानं व्यादिशन्तं युधिष्ठिर,युधिष्ठिर! उसने देखा कि महातेजस्वी महात्मा यक्षराज मणिभद्र वहाँ विराजमान हैं और देवताओंके समक्ष विभिन्न याचकोंको उपस्थित कर रहे हैं

Transliteration

maṇibhadraṁ sa tatrasthaṁ devatānāṁ mahādyutim | apaśyata mahātmānaṁ vyādiśantaṁ yudhiṣṭhira ||

Translation

యుధిష్ఠిరా! అక్కడ దేవతలలో మహాతేజస్సుగల మహాత్మ యక్షరాజు మణిభద్రుడు ఆసీనుడై ఉన్నట్లు అతడు చూచెను; వివిధ యాచకులను క్రమబద్ధంగా నియమించి దేవతల సమక్షానికి పంపుచున్నాడు.

Word by Word

• मणिभद्रम्: Maṇibhadra (name)
• मणिभद्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मणिभद्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तत्रस्थम्: standing/being there
• तत्रस्थम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: तत्रस्थ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• देवतानाम्: of the deities
• देवतानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: देवता
• Form: Feminine, Genitive, Plural

• महाद्युतिम्: of great splendor
• महाद्युतिम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महाद्युति
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अपश्यत्: saw
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महात्मन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• व्यादिशन्तम्: directing/appointing/ordering
• व्यादिशन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: वि + आ + दिश्
• Form: Present active participle (Śatṛ), Masculine, Accusative, Singular

• युधिष्ठिर: O Yudhiṣṭhira
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Yudhiṣṭhira
• Maṇibhadra
• Yakṣa-rāja (Yakṣa lord)
• Devatāḥ (gods/divine beings)
• Yācakāḥ (petitioners/suppliants)