Shloka 45
परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
समाप्तं त्याग इत्येव सर्ववेदेषु निष्ठितम् । संतोष इत्यनुगतमपवर्गे प्रतेष्ठितम्,सब कुछ त्याग देनेपर ही उस ब्रह्मकी प्राप्ति होती है। यही बात सम्पूर्ण वेदोंमें निश्चित की गयी है। वह अपने आनन्दस्वरूपसे सबमें अनुगत तथा अपवर्ग (मोक्ष) में प्रतिष्ठित है
samāptaṁ tyāga ity eva sarvavedeṣu niṣṭhitam | santoṣa ity anugatam apavarge pratiṣṭhitam ||
సారాంశం ఒక్కటే—త్యాగం. సమస్త వేదాలలో ఇదే స్థిరసిద్ధాంతంగా స్థాపితమైంది. ఆ పరబ్రహ్మ సంతోషస్వరూపంగా అందరిలో వ్యాపించి, అపవర్గం (మోక్షం) లో దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse asserts that the final, Veda-confirmed conclusion is tyāga (renunciation): letting go of attachment and possessiveness. This inner renunciation matures into santoṣa (contentment), which is portrayed as pervading life and culminating in apavarga (liberation).
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Kapila is presenting a doctrinal summary: he states what he regards as the settled Vedic endpoint—renunciation—and links it with the inner state of contentment and the ultimate goal of mokṣa.