Shloka 60
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
शास्त्रादपेतं पश्यन्ति बहवो व्यक्तमानिन: । शास्त्रदोषान् न पश्यन्ति शोचन्ति च यथा वयम् | इन्द्रियार्थाश्न भवतां समाना: सर्वजन्तुषु,बहुत-से मनुष्य प्रत्यक्षको ही माननेवाले हैं। वे शास्त्रसे पृथक् इहलोकपर ही दृष्टि रखते हैं। शास्त्रोक्त दोषोंको नहीं देखते हैं और जैसे हमलोग शोक करते हैं, वैसे ही वे भी अवैदिकमतका आश्रय लेकर शोक किया करते हैं। आप-जैसे ज्ञानियोंको भी सब जन्तुओंके समान ही इन्द्रियोंक विषयोंका अनुभव होता है
śāstrād apetaṁ paśyanti bahavo vyaktamāninaḥ | śāstradoṣān na paśyanti śocanti ca yathā vayam | indriyārthāś ca bhavatāṁ samānāḥ sarvajantuṣu ||
కపిలుడు అన్నాడు—ప్రత్యక్షమే పరమమని గర్వించే అనేకులు శాస్త్రాలను విడిచి, ఈ లోకానికే దృష్టిని నిలుపుతారు. శాస్త్రాలు చూపే దోషాలను వారు చూడరు; అవైదిక దృక్కోణాలను ఆశ్రయించి, మనలాగే వారు కూడా శోకిస్తారు. ఇంద్రియవిషయాల ప్రభావం సమస్త జీవులలో సమానమే; జ్ఞానులకూ విషయక్షేత్రం ఎదురవుతుంది, కాని దానిని యథార్థంగా వివేకంతో గ్రహించాలి.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila warns that those who rely only on what is directly perceptible (the ‘manifest’) and turn away from śāstra fail to notice the deeper defects of worldly life; as a result they fall into grief. Even the wise experience sense-objects like all beings, but wisdom lies in discernment and non-enslavement to them.
In the Śānti Parva’s instructional dialogue, Kapila is delivering a philosophical-ethical critique of non-scriptural, purely sense-based outlooks. He contrasts śāstra-guided insight with worldly empiricism and explains why attachment to sense-objects leads to sorrow, even though sense experience itself is common to all creatures.