Shloka 5
उन्हें वे सनातन लोक प्राप्त होते हैं, जहाँ शोक और दुःखका सर्वथा अभाव है तथा जहाँ रजोगुण (काम-क्रोध आदि) का दर्शन नहीं होता। उस परम गतिको पाकर उन्हें गाहस्थ्य-आश्रममें रहने और यहाँके धर्मोके पालन करनेकी क्या आवश्यकता रह जाती है? ।। स्यूमरश्मिर्वाच यद्येषा परमा काष्ठा यद्येषा परमा गति: । गृहस्थानव्यपश्रित्य नाश्रमो<न्यः प्रवर्तते,स्यूमरश्मिने कहा--ज्ञान प्राप्त करके परब्रह्ममें स्थित हो जाना ही यदि पुरुषार्थकी चरम सीमा है, यदि वही उत्तम गति है, तब तो गृहस्थ-धर्मका महत्त्व और भी बढ़ जाता है; क्योंकि गृहस्थोंका सहारा लिये बिना कोई भी आश्रम न तो चल सकता है और न तो ज्ञानकी निष्ठा ही प्रदान कर सकता है
syūmarśmir uvāca | yady eṣā paramā kāṣṭhā yady eṣā paramā gatiḥ | gṛhasthān vyapāśritya nāśramo 'nyaḥ pravartate ||
స్యూమరశ్మి అన్నాడు—జ్ఞానముచే పరబ్రహ్మంలో స్థితి పొందుటయే పరమ కాష్ఠ, పరమ గతి అయితే, గృహస్థధర్మ మహత్త్వం మరింత స్పష్టమగును. గృహస్థుల ఆశ్రయం లేక ఇతర ఆశ్రమములు సక్రమంగా నడవవు; జ్ఞాననిష్ఠకూడా స్థిరపడదు. పోషణ, రక్షణ, దానములచే గృహస్థుడే సమస్త ఆశ్రమాలకు ఆధారము.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Even if liberation through knowledge is the highest aim, the gṛhastha-āśrama remains foundational because the other āśramas depend on householders for material and social support, enabling disciplined life and spiritual pursuit.
In a dialogue context within Śānti Parva, Syūmarśmi responds to the claim that the supreme goal is attained by knowledge and abiding in Brahman, arguing that this does not diminish householders; rather, it highlights their indispensable role in sustaining the entire āśrama order.