Shloka 25
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
ओषध्य: पशवो वृक्षा वीरुदाज्यं पयो दधि । हविर्भूमिर्दिश: श्रद्धा कालश्चैतानि द्वादश,ओषधि (अन्न आदि), पशु, वृक्ष, लता, घी, दूध, दही, अन्यान्य हविष्य, भूमि, दिशा, श्रद्धा और काल--ये बारह यज्ञके अंग हैं
oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣā vīrud ājyaṃ payo dadhi | havir bhūmir diśaḥ śraddhā kālaś caitāni dvādaśa ||
ఔషధులు (అన్నాదులు), పశువులు, వృక్షములు, లతలు; నెయ్యి, పాలు, పెరుగు; ఇతర హవిస్సులు; భూమి, దిక్కులు, శ్రద్ధ, కాలము—ఇవి పన్నెండు యజ్ఞాంగములు.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Sacrifice (yajña) rests on a complete ecology of supports—natural resources (plants, animals, earth, directions), ritual substances (ghee, milk, curd, oblations), and inner and cosmic conditions (faith and time). The verse teaches that righteous action is sustained by both outer means and inner intention, within the order of time.
In Kapila’s discourse in the Śānti Parva, he enumerates the foundational components that make yajña possible, expanding the listener’s view from a mere fire-ritual to a broader moral and cosmic framework in which sacrifice is embedded.