Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व

देवयाना हि पन्थानश्षत्वार: शाश्वता मता: । एषां ज्याय: कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम्‌,चारों आश्रम ही देवयाननामक चार सनातन मार्ग माने गये हैं। इनमें कौन बड़ा है कौन छोटा; अतः कौन प्रबल है, कौन दुर्बल--यह उनके फलोंको निमित्त बनाकर बताया गया है

devayānā hi panthānaś catvāraḥ śāśvatā matāḥ | eṣāṃ jyāyaḥ kanīyastvaṃ phaleṣūktaṃ balābalam ||

‘దేవయాన’మని పిలువబడే ఈ నాలుగు మార్గాలు—అంటే నాలుగు ఆశ్రమాలు—శాశ్వతమని భావించబడుతున్నాయి. వీటిలో ఏది శ్రేష్ఠం, ఏది కనిష్ఠం; ఏది బలవంతం, ఏది బలహీనం—అది వాటి ఫలితాలను బట్టి తెలిసేది.

देवयानाḥdivine paths (devayāna-s)
देवयानाḥ:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयान
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पन्थानःpaths/ways
पन्थानः:
Karta
TypeNoun
Rootपन्थान्
FormMasculine, Nominative, Plural
चत्वारःfour
चत्वारः:
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine, Nominative, Plural
शाश्वताःeternal/perennial
शाश्वताः:
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormMasculine, Nominative, Plural
मताःconsidered/held to be
मताः:
TypeAdjective
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Plural
एषाम्of these
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
ज्यायःthe greater/superior
ज्यायः:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
FormMasculine/Neuter, Nominative, Singular
कनीयस्त्वम्inferiority/being the lesser
कनीयस्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootकनीयस् + त्व
FormNeuter, Nominative, Singular
फलेषुin (their) results/fruits
फलेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Locative, Plural
उक्तम्is stated/has been said
उक्तम्:
TypeVerb
Rootउक्त
FormPerfective (past participle), Singular
बलाबलम्strength and weakness
बलाबलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल + अबल
FormNeuter, Nominative, Singular

कपिल उवाच

K
Kapila
D
devayāna
F
four paths (implicitly the four āśramas)