Shloka 10
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
दस्यून् निहन्ति वै राजा भूयसो वाप्यनागस: । भार्या माता पिता पुत्रो हन्यन्ते पुरुषेण ते । परेणापकृतो राजा तस्मात् सम्यक् प्रधारयेत्,राजा डाकुओं अथवा दूसरे बहुत-से निरपराध मनुष्योंको मार डालता है और इस प्रकार उसके द्वारा मारे गये पुरुषके पिता-माता, स्त्री और पुत्र आदि भी जीविकाका कोई उपाय न रह जानेके कारण मानो मार दिये जाते हैं, अतः किसी दूसरेके अपकार करनेपर राजाको भलीभाँति विचार करना चाहिये (जल्दबाजी करके किसीको प्राणदण्ड नहीं देना चाहिये)
dasyūn nihanti vai rājā bhūyaso vāpy anāgasaḥ | bhāryā mātā pitā putro hanyante puruṣeṇa te | pareṇāpakṛto rājā tasmāt samyak pradhārayet ||
ద్యుమత్సేనుడు పలికెను—రాజు దొంగలను చంపుతాడు; కొన్నిసార్లు అనేక నిరపరాధులనూ చంపివేయవచ్చు. ఒక మనిషి చనిపోతే, అతని భార్య, తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు కూడా జీవనోపాధి తెగిపోవడం వల్ల మృతులైనట్లే అవుతారు. అందువల్ల ఇతరుడి అపకారంతో ప్రేరేపితుడైనా రాజు సమ్యక్గా ఆలోచించాలి; మరణశిక్ష విషయంలో తొందరపడకూడదు.
इुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
Even when a king has been wronged, he must deliberate carefully before imposing capital punishment, because killing one person can effectively destroy the lives of that person’s dependents; justice must be tempered by foresight and compassion.
Dyumatsena is instructing on royal duty (rājadharma), warning that a ruler’s punitive power can harm not only the condemned—sometimes even the innocent—but also their family who lose support; hence the king should not act hastily.