Shloka 10
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
अत्र गाथा ब्रह्मगीता: कीर्तयन्ति पुराविद: । शुचेरश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्य चाशुचे:,मीमांसित्वोभयं देवा: सममन्नमकल्पयन् । इस विषयमें प्राचीन वृत्तान्तोंको जाननेवाले लोग ब्रह्माजीकी गायी हुई गाथाका वर्णन किया करते हैं, जो इस प्रकार है--पहले देवतालोग श्रद्धाहीन पवित्र और पवित्रतारहित श्रद्धालुके द्रव्यको यज्ञकर्मके लिये एक-सा ही समझते थे। इसी प्रकार वे कृपण वेदवेत्ता और महादानी सूदखोरके अन्नमें भी कोई अन्तर नहीं मानते थे। देवताओंने खूब सोच- विचारकर दोनों प्रकारके अन्नोंको समान निश्चित किया था
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ | śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ mīmāṃsitvobhayam devāḥ samam annam akalpayan |
భీష్ముడు పలికెను—ఈ విషయమున పురావృత్తములు తెలిసినవారు బ్రహ్ముడు పాడిన ‘బ్రహ్మగీత’ను కీర్తిస్తారు—దేవతలు రెండింటినీ పరిశీలించి అన్నాహుతిని సమానమని నిర్ణయించారు: ఒకడు బాహ్యంగా శుచి కాని శ్రద్ధలేని వాడు; మరొకడు శ్రద్ధగలవాడు కాని బాహ్యంగా అశుచి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External purity (śuci/aśuci) and inner faith (śraddhā/aśraddhā) do not always align; therefore the value of an offering should be assessed through thoughtful discernment rather than by outward markers alone. The verse highlights a deliberate, evaluative approach (mīmāṃsitvā) to ethical and ritual judgment.
Bhīṣma introduces an authoritative ancient saying attributed to Brahmā, reported by tradition-knowers. In that saying, the gods are described as having deliberated and then treated two contrasting kinds of donors—pure-but-faithless and faithful-but-impure—as equivalent with respect to the food-offering, emphasizing a nuanced standard of evaluation.