Shloka 35
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् | अक्षीणं क्षीणकर्माणं त॑ देवा ब्राह्म॒णं विदु:,जिसके मनमें कोई कामना नहीं है, जो किसी फलकी इच्छासे कर्मोंका आरम्भ नहीं करता, नमस्कार और स्तुतिसे अलग रहता है, जिसका धर्म नहीं क्षीण हुआ है, कर्म-बन्धन क्षीण हो गया है, उसी पुरुषको देवतालोग ब्राह्मण मानते हैं
nirāśiṣam anārambhaṁ nirnamaskāram astutim | akṣīṇaṁ kṣīṇakarmāṇaṁ taṁ devā brāhmaṇaṁ viduḥ ||
మనసులో ఏ కోరికలూ లేని వాడు, ఫలాపేక్షతో కర్మను ప్రారంభించని వాడు, నమస్కార-స్తుతుల ప్రదర్శనకు దూరంగా ఉండే వాడు, ధర్మం క్షీణించని వాడు, కర్మబంధం క్షీణించిన వాడు—అటువంటి వాడినే దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
A brāhmaṇa is defined by inner qualities—desirelessness, non-attachment to results, freedom from honor-seeking rituals of praise and salutation, steadfast dharma, and the exhaustion of karmic bondage—rather than by birth, status, or outward display.
In the Śānti Parva’s didactic dialogue, Chūlādhāra is instructing on ethical and spiritual criteria for true nobility. He reframes social identity (brāhmaṇa) as a moral-spiritual attainment recognized even by the gods.