Shloka 31

Devanagari script

आवृत्तिस्तस्य चैकस्थ नास्त्यावृत्तिर्मनीषिण: । उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा,जाजले! जो कामनाओंमें आसक्त है, उसी मनुष्यकी इस संसारमें पुनरावृत्ति होती है। ज्ञानीका पुनः यहाँ जन्म नहीं होता। यद्यपि दोनों दिव्यमार्गसे ही पुण्यलोकोंमें जाते हैं, तथापि संकल्प-भेदसे ही उनकी आवृत्ति और अनावृत्ति होती है

Transliteration

āvṛttis tasya caikastha nāsty āvṛttir manīṣiṇaḥ | ubhau tau devayānena gacchato jājale yathā ||

Translation

చూలాధారుడు అన్నాడు—“కామనలలో ఆసక్తుడైనవాడికే ఈ లోకంలో పునరావృత్తి—పునర్జన్మ—ఉంటుంది; జ్ఞానికైతే ఇక్కడ తిరిగి రావడం లేదు. ఇద్దరూ ‘దేవయాన’ మార్గమున పుణ్యలోకాలకు వెళ్లినా, అంతఃసంకల్పం మరియు ఉద్దేశ్యభేదమే ఎవరు తిరిగి వస్తారో, ఎవరు అనావృత్తిని పొందుతారో నిర్ణయిస్తుంది—ఓ జాజలి, నీ విషయంలోనూ అలాగే।”

Word by Word

• {'āvṛttiḥ': 'return

• rebirth', 'tasya': 'of that person (i.e., the desire-attached one)', 'ca': 'and

• indeed', 'ekastha': 'O one standing alone / O solitary one (vocative address)', 'nāsti': 'there is not', 'manīṣiṇaḥ': 'of the wise person

• of the discerning sage', 'ubhau': 'both', 'tau': 'those two', 'devayānena': 'by the devayāna, the ‘divine path’ (path leading upward to higher worlds/liberation)', 'gacchataḥ': 'they two go

• they proceed', 'yathā': 'as

• just as', 'jājale': 'O Jājali (vocative)'}

Speaker

चुलाधार उवाच

Characters & Entities

• चुलाधार (Chūḍādhāra)
• जाजलि (Jājali)
• देवयान (Devayāna)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Attachment to desires leads to āvṛtti—return to worldly birth—whereas the wise (manīṣin), free from such clinging, attains anāvṛtti (non-return). Even if both reach higher worlds via the devayāna, the decisive factor is the inner saṅkalpa (intention/resolve): desire-bound merit returns; wisdom-oriented realization does not.

What is happening in the narrative?

In the Shānti Parva’s instruction to Jājali, Chūḍādhāra contrasts two spiritual outcomes. He addresses Jājali directly, explaining that similar outward religious attainment (going by the ‘divine path’) can yield different results depending on one’s inner orientation—desire-driven versus discerning and detached.