Shloka 21
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
अनाचारसे सनातन धर्म मोहयुक्त होकर नष्ट हो जाता है। उसके द्वारा विद्वान, तपस्वी तथा काम-क्रोधको जीतनेवाला बलवान पुरुष भी मोहमें पड़ जाता है ।। आचाराज्जाजले प्राज्ञ: क्षिप्रं धर्ममवाप्रुयात् । एवं यः साधुभिरद्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा,जाजले! जो जितेन्द्रिय पुरुष अपने चित्तमें दूसरोंके प्रति द्रोह न रखकर, इस प्रकार श्रेष्ठ पुरुषोंद्वारा पालित आचारको अपने आचरणमें लाता है, वह विद्वान् वेदबोधित सदाचारका पालन करनेसे शीघ्र ही धर्मके रहस्यको जान लेता है
anācārase sanātana-dharmaḥ moha-yuktaḥ bhūtvā naśyati | tena vidvān tapasvī ca kāma-krodha-jayī balavān api puruṣo mohe nimajjati || ācārāj jāyate prājñaḥ kṣipraṃ dharmam avāpnuyāt | evaṃ yaḥ sādhubhir ādāntaś cared adroha-cetasā, jājale, sa vidvān veda-bodhitam sadācāraṃ pālayitvā kṣipraṃ dharmasya rahasyaṃ jānāti ||
తూలాధారుడు అన్నాడు—సదాచారాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు సనాతన ధర్మం మోహంతో కమ్ముకొని నశించిపోతుంది. ఆ తప్పుదారి వల్ల పండితుడు, తపస్వి, బలవంతుడు, కామక్రోధజయి అయిన పురుషుడుకూడా భ్రమలో పడగలడు. సదాచారంవల్లనే ప్రాజ్ఞుడు రూపుదిద్దుకుంటాడు; అతడు త్వరగా ధర్మాన్ని పొందుతాడు. కాబట్టి, ఓ జాజలి, ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, ఇతరుల పట్ల ద్రోహభావం లేకుండా, సజ్జనులు నిలబెట్టిన ఆచారాన్ని తన ప్రవర్తనలో ఆచరించే వాడు—వేదోపదేశితమైన సదాచారాన్ని అనుసరించి—త్వరలోనే ధర్మరహస్యాన్ని తెలుసుకుంటాడు।
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Dharma is safeguarded and understood through ācāra (right conduct) grounded in the example of the virtuous and in Vedic guidance; without such conduct, delusion can overwhelm even the learned and self-controlled.
In the Tulādhāra–Jājali discourse of Śānti Parva, Tulādhāra instructs the sage Jājali that ethical practice—especially living without malice and following the conduct upheld by good people—leads quickly to insight into dharma’s deeper principle.