Shloka 4
Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
पौरुषं कारणं केचिदाहु: कर्मसु मानवा: । दैवमेके प्रशंसन्ति स्वभावमपरे जना:,कुछ मनुष्य कर्मोमें पुरुषार्थको कारण बताते हैं। कोई-कोई दैव (प्रारब्ध अथवा भावी) की प्रशंसा करते हैं और दूसरे लोग स्वभावके गुण गाते हैं
pauruṣaṃ kāraṇaṃ kecid āhuḥ karmasu mānavāḥ | daivam eke praśaṃsanti svabhāvam apare janāḥ ||
వ్యాసుడు పలికెను—కొంతమంది మనుష్యులు కర్మలలో పురుషార్థమే కారణమని చెబుతారు. మరికొందరు దైవం (భాగ్యం)ను ప్రశంసిస్తారు; ఇంకొందరు స్వభావాన్నే ప్రధానమని అంటారు.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse presents three commonly asserted causes of action—personal effort (pauruṣa), destiny (daiva), and innate nature (svabhāva)—inviting reflection on how moral responsibility and ethical judgment should be understood when multiple causal explanations compete.
In the Śānti Parva’s reflective discourse, Vyāsa introduces a philosophical debate about what drives human action. This line sets up a broader inquiry into agency, causality, and dharma—how one should act and be held accountable amid claims of fate or inborn disposition.