Shloka 10
Devanagari script
तपसा तदवाप्रोति यद् भूत्वा सृजते जगत् । तद् भूतश्न॒ ततः सर्वभूतानां भवति प्रभु:,तपस्यासे मनुष्य उस ब्रह्मभावको प्राप्त कर लेता है, जिसमें स्थित होकर वह सम्पूर्ण जगत्की सृष्टि करता है, अतः ब्रह्मभावको प्राप्त व्यक्ति समस्त प्राणियोंका प्रभु हो जाता है
Translation
తపస్సు ద్వారా మనిషి ఆ బ్రహ్మభావాన్ని పొందుతాడు; అందులో స్థితుడై ఆయన జగత్తును సృష్టిస్తాడు. కాబట్టి బ్రహ్మభావాన్ని పొందినవాడు సమస్త భూతాలపై ప్రభువుగా నిలుస్తాడు.
Word by Word
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तत्that (state/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Karta
TypeVerb
Rootअव√आप्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यत्which (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Root√भू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active, Singular
सृजतेcreates
सृजते:
Karta
TypeVerb
Root√सृज्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (therefore/that one)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
भूतज्ञःknower of beings
भूतज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootभूतज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःtherefore/from that
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
भवतिbecomes
भवति:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
प्रभुःlord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes