Shloka 15
Gṛhastha-vṛtti and Niyama: Models of Householder Livelihood and Discipline (गृहस्थवृत्ति-नियमाः)
निमेषोन्मेषफेनेन अहोरात्रजलेन च । कामग्राहेण घोरेण वेदयज्ञप्लवेन च
vyāsa uvāca | nimeṣonmeṣaphenena ahorātrajalenaca | kāmagrāheṇa ghoreṇa vedayajñaplavena ca ||
వ్యాసుడు పలికెను—కాలరూప మహానది ప్రవహించుచున్నది. నిమేషోన్మేషాలు దాని నురుగు; పగలు-రాత్రులు దాని జలప్రవాహం. అందులో కామరూప ఘోర గ్రాహము దాగి ఉంది; వేదములు, యజ్ఞములు దాటుటకు తెప్పలవంటివి.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Life is irresistibly carried forward by Time; desire is a peril that drags beings down, while Vedic wisdom and disciplined righteous practice (yajña as duty/offering) function as a ‘raft’—a means to cross the dangerous current toward liberation-oriented ends.
Vyāsa delivers an allegorical description: Time is imagined as a mighty river whose foam is the rapid succession of moments (blinks), whose water is day and night, and within which desire lurks like a crocodile; the Vedas and sacrifices are presented as the boat/raft enabling beings to navigate this flow.