Shloka 30
रात्रिमेतावतीं चैव तदादौ विश्वमी श्वर: । प्रलये ध्यानमाविश्य सुप्त्वा सो<न्ते विबुद्धयते,इतने ही युगोंकी उनकी एक रात्रि भी होती है। भगवान् ब्रह्मा अपने दिनके आरम्भमें संसारकी सृष्टि करते हैं और रातमें जब प्रलयका समय होता है, तब सबको अपनेमें लीन करके योगनिद्राका आश्रय ले सो जाते हैं; फिर प्रलयका अन्त होने अर्थात् रात बीतनेपर वे जाग उठते हैं
rātrim etāvatīṃ caiva tadādau viśvam īśvaraḥ | pralaye dhyānam āviśya suptvā so 'nte vibudhyate ||
అంతే యుగాల పరిమాణమే ఆయన రాత్రి కూడా. ఆ దినారంభంలో ఈశ్వరుడు విశ్వాన్ని సృష్టిస్తాడు; ప్రళయం వచ్చినప్పుడు సమస్తాన్ని తనలో లీనముచేసి ధ్యానంలో ప్రవేశించి నిద్రిస్తాడు; ప్రళయాంతంలో—రాత్రి గడిచినపుడు—మళ్లీ మేల్కొంటాడు.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames creation and dissolution as rhythmic, lawful cycles governed by the Lord: manifestation begins at the start of the cosmic day, and at dissolution all beings are reabsorbed; the ‘sleep’ signifies yogic withdrawal rather than ordinary ignorance, emphasizing order, periodicity, and divine sovereignty over time.
Vyāsa explains the cosmic timetable: the Lord (understood in this context as the creator principle) produces the universe at the beginning of the cycle; when pralaya arrives, everything is gathered back into Him, He enters meditative absorption and ‘sleeps’; when pralaya ends, He awakens and the cycle resumes.