Shloka 29
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
Devanagari script
सुद्युम्नस्त्वन्तपाले भ्य: श्रुव्वा लिखितमागतम् । अभ्यगच्छत् सहामात्य: पद्भ्यामेव जनेश्वर:,सुद्युम्नने द्वारपालोंसे जब यह सुना कि लिखित मुनि आये हैं तो वे नरेश अपने मन्त्रियोंके साथ पैदल ही उनके निकट गये
Transliteration
Sudyumnas tv antapālebhyāḥ śrutvā likhitam āgatam | abhyagacchat sahāmātyaḥ padbhyām eva janeśvaraḥ ||
Translation
ద్వారపాలకుల ద్వారా లిఖిత ముని వచ్చాడని విని, ప్రజాధిపతి సుద్యుమ్న రాజు మంత్రులతో కలిసి కాలినడకనే అతని వద్దకు వెళ్లాడు।
Word by Word
सुद्युम्नःSudyumna
सुद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootसुद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अन्तःपालेभ्यःfrom the door-keepers/guards
अन्तःपालेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्तःपाल
FormMasculine, Ablative, Plural
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Singular
लिखितम्Likhita (proper name)
लिखितम्:
Karma
TypeNoun
Rootलिखित
FormMasculine, Accusative, Singular
आगतम्come/arrived
आगतम्:
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
अभ्यगच्छत्went up to/approached
अभ्यगच्छत्:
TypeVerb
Rootअभि-गम्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
अमात्यैःwith ministers
अमात्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
पद्भ्याम्on foot (with the two feet)
पद्भ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपद्
FormNeuter, Instrumental, Dual
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
जन-ईश्वरःlord of the people (king)
जन-ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootजनईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
S
SudyumnaL
LikhitaG
gatekeepers (dvārapāla/antapāla)M
ministers (amātya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes