Shloka 4
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
महतस्तपसो ्युष्ट्या पश्यँल्लोकौ परावरौ । सामान्यमृषिभिर्गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभि:,एक समयकी बात है, महातपस्वी एवं पापरहित नारदजी अपनी इच्छाके अनुसार तीनों लोकोंमें विचरण करते थे। वे अपनी बड़ी भारी तपस्याके प्रभावसे ऊँचे और नीचे दोनों प्रकारके लोकोंको देख सकते थे तथा ब्रह्मलोक-निवासी ऋषियोंके समान होकर ब्रह्माजीकी ही भाँति अमित दीप्ति और ओजसे प्रकाशित हो रहे थे
bhīṣma uvāca | mahatas tapaso 'nuṣṭhyā paśyan lokau parāvarau | sāmānyam ṛṣibhir gatvā brahmaloka-nivāsibhiḥ ||
మహత్తర తపస్సు బలంతో అతడు ఉన్నతమైనవీ నిమ్నమైనవీ అయిన లోకాలను దర్శించాడు. బ్రహ్మలోక నివాసి ఋషులతో సమానస్థితిలో ఉండి, వారితో సమంగా సంచరించాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that disciplined austerity (tapas) and purity can elevate a person’s spiritual capacity—granting broader vision of reality and enabling association with higher sages—implying that inner refinement, not birth or power, is the basis of true spiritual stature.
Bhishma begins a story about the sage Narada: through great tapas he gains the ability to perceive higher and lower realms and to move among the Brahmaloka-dwelling rishis, freely traversing the worlds by his spiritual attainment.