Shloka 14
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
सर्वभूतहिते युक्तो न सम यो द्विषते जनम् | महाह्द इवाक्षो भ्य: प्रज्ञातृप्त: प्रसीदति,दमनशील पुरुष समस्त प्राणियोंको दुर्लभ वस्तुएँ देकर--दूसरोंको सुख पहुँचाकर स्वयं सुखी और प्रमुदित होता है। जो सम्पूर्ण प्राणियोंके हितमें लगा रहता और किसीसे द्वेष नहीं करता है, वह बहुत बड़े जलाशयकी भाँति गम्भीर होता है। उसके मनमें कभी क्षोभ नहीं होता तथा वह सदा ज्ञानानन्दसे तृप्त एवं प्रसन्न रहता है
sarvabhūtahite yukto na sa yo dviṣate janam | mahāhrada ivākṣobhyaḥ prajñātṛptaḥ prasīdati |
భీష్ముడు పలికెను—సమస్త జీవుల హితంలో నిమగ్నమై ఎవ్వరినీ ద్వేషించని వాడు, మహా జలాశయంలా గంభీరంగా అచంచలంగా ఉంటాడు. అటువంటి దమనశీలుడు జీవుల మేలుకోసం దొరకడం కష్టమైన వాటినీ దానం చేసి, ఇతరులకు సుఖం కలిగించి తానే ఆనందిస్తాడు. అతని మనస్సు ఎప్పుడూ కలవరపడదు; జ్ఞానజన్య తృప్తితో సదా ప్రసన్నంగా ఉంటాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that true ethical excellence lies in universal benevolence and the absence of hatred. A person devoted to the good of all beings becomes inwardly steady and unshaken, attaining lasting contentment and serenity through wisdom and self-restraint.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war. Here he describes the qualities of a virtuous, self-controlled person: one who benefits others, harbors no malice, and remains calm and satisfied like a deep, undisturbed reservoir.