Shloka 31

बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency

Mahābhārata 12.217

Devanagari script

कषायवर्जिति ज्ञानं येषामुत्पद्यते चलम्‌ । यान्ति ते5पि परॉल्लोकान्‌ विमुच्यन्ते यथाबलम्‌,जिन्हें राग आदि दोषोंसे रहित अस्थायी ज्ञान प्राप्त होता है, वे भी उत्तम लोकोंको प्राप्त होते हैं। तदनन्तर साधन-बलसे पूर्ण ज्ञान प्राप्त करके वे मोक्ष प्राप्त कर लेते हैं

Translation

రాగాది కషాయాలు లేని, కానీ చంచలమైన (అస్థిరమైన) జ్ఞానం ఎవరిలో ఉద్భవిస్తుందో, వారు కూడా ఉత్తమ లోకాలకు చేరుతారు; ఆపై సాధన-బలమేరకు సంపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందీ ముక్తిని పొందుతారు.

Word by Word

कषायवर्जितम्free from passions/impurities

ज्ञानम्knowledge

येषाम्of whom/for whom

उत्पद्यतेarises/is produced

चलम्unstable/temporary

यान्तिgo/attain

तेthey

अपिalso/even

परान्higher/superior

लोकान्worlds/realms

विमुच्यन्तेare released/are freed

यथाaccording to/as

बलम्strength/capacity

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes