Shloka 17

बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency

Mahābhārata 12.217

Devanagari script

ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते । वाड्मनोनियम: सम्यड्मानसं तप उच्यते,ब्रह्मचर्थय और अहिंसाको शारीरिक तप कहते हैं। मन और वाणीका भलीभाँति किया हुआ संयम मानसिक तप कहलाता है

Transliteration

bhīṣma uvāca | brahmacaryam ahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate | vāṅmanoniyamaḥ samyak mānasaṃ tapa ucyate |

Translation

భీష్ముడు పలికెను—బ్రహ్మచర్యం, అహింస ఇవి శారీరక తపస్సు అని చెప్పబడతాయి. వాక్కు, మనస్సును సమ్యక్‌గా నియమించడం మానసిక తపస్సు అని అంటారు.

Word by Word

• ब्रह्मचर्यम्: celibacy, continence
• ब्रह्मचर्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचर्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• अहिंसा: non-violence
• अहिंसा: Karta
• Type: Noun
• Root: अहिंसा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• शारीरम्: bodily, physical
• शारीरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शारीर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karta
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उच्यते: is said/called
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Present, Passive, Third, Singular

• वाक्: speech
• वाक्: Karta
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• मनः: mind
• मनः: Karta
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• नियमः: restraint, regulation
• नियमः: Karta
• Type: Noun
• Root: नियम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सम्यक्: properly, well
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक्

• मानसम्: mental
• मानसम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मानस
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karta
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उच्यते: is said/called
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Present, Passive, Third, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma