Shloka 19

दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint

Dama

Devanagari script

दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते | त्यागात्‌ तेभ्यो निरोध: स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते,शरीरके ग्रहणमात्रसे दुःखकी प्राप्ति निश्चित समझनी चाहिये। शरीरमें अभिमान करनेसे उस दुःखकी वृद्धि होती है। अभिमानके त्यागसे उन दुःखोंका अन्त होता है। जो दुःखोंके अन्त होनेकी इस कलाको जानता है, वह मुक्त हो जाता है

Transliteration

duḥkhaṃ vidyād upādānād abhimānāc ca vardhate | tyāgāt tebhyo nirodhaḥ syān nirodhajño vimucyate ||

Translation

దుఃఖం ఉపాదానము (పట్టుబాటు) వల్ల పుడుతుంది; అభిమానం వల్ల మరింత పెరుగుతుంది—ఇది తెలుసుకోవాలి. అభిమానాన్ని త్యజిస్తే ఆ దుఃఖాలకు నిరోధం కలుగుతుంది. నిరోధవిద్యను తెలిసినవాడు విముక్తుడవుతాడు.

Word by Word

• {'duḥkham': 'suffering, pain, distress', 'vidyāt (vidyād)': 'one should know/understand (optative of √vid)', 'upādānāt': 'from taking up, grasping, appropriation

• clinging', 'abhimānāt': 'from egoism, self-conceit, identification (especially with body/mine-ness)', 'ca': 'and', 'vardhate': 'increases, grows', 'tyāgāt': 'from renunciation, letting go, abandonment', 'tebhyaḥ': 'from those (i.e., from those causes/sufferings)', 'nirodhaḥ': 'cessation, stopping, restraint', 'syāt': 'would be, may occur', 'nirodhajñaḥ': 'one who knows cessation

• knower of the means of ending suffering', 'vimucyate': 'is released, becomes liberated (passive of vi-√muc)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma