Shloka 3
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयो निश्चेतनं यथा । स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम्
abhidravaty ayaskāntam ayo niścetanaṃ yathā | svabhāva-hetujā bhāvā yadvad anyad apīdṛśam ||
భీష్ముడు పలికెను—చేతనలేని ఇనుము కూడ అయస్కాంతమువైపు పరుగెత్తునట్లు, దేహము ఉద్భవించిన వెంటనే జీవుని స్వభావసంస్కారములు—అవిద్య, కామము, కర్మప్రవాహము మొదలైనవి—దాని వైపు ఆకర్షింపబడి అతుక్కొనిపోవును.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that bondage is not random: when embodiment occurs, innate tendencies (svabhāva/samskāra) and afflictions like ignorance and desire naturally ‘attach’ themselves, propelled by causal forces such as karma—much like iron is compelled toward a magnet.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented ethics and self-knowledge, Bhīṣma explains to the listener how psychological and karmic forces arise with embodiment, using a vivid physical analogy (iron and magnet) to clarify inevitability and causation.