Shloka 3
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
जापकानां फलावाप्तिं श्रोतुमिच्छामि भारत । किंफलं जपतामुक्तं क्व वा तिष्ठन्ति जापका:,भरतनन्दन! अब मैं यह सुनना चाहता हूँ कि जप करनेवालोंको फलकी प्राप्ति कैसे होती है? जापकोंके जपका फल क्या बताया गया है अथवा जप करनेवाले पुरुष किन लोकोंमें स्थान पाते हैं? भीष्मजीने कहा--राजन्! तुम सावधान होकर जापकोंकी गतिका वर्णन सुनो। प्रभो! पुरुषप्रवर! अब मैं यह बता रहा हूँ कि वे किस तरह नाना प्रकारके नरकोंमें पड़ते हैं" २ ।। यथोक्तपूर्व पूर्व यो नानुतिषछतति जापक: । एकदेशक्रियश्चात्र निरयं स च गच्छति जो जापक जैसा पहले बताया गया है, उसी तरह नियमोंका ठीक-ठीक पालन नहीं करता, एकदेशका ही अनुष्ठान करता है अर्थात् किसी एक ही नियमका पालन करता है, वह नरकमें पड़ता है
yudhiṣṭhira uvāca | jāpākānāṃ phalāvāptiṃ śrotum icchāmi bhārata | kiṃphalaṃ japatām uktaṃ kva vā tiṣṭhanti jāpakāḥ || bhīṣma uvāca | rājan sāvadhānaḥ śṛṇu jāpākānāṃ gatiṃ prabho | yathoktapūrvaṃ yaḥ pūrvaṃ na anutiṣṭhati jāpakaḥ | ekadeśakriyaś cātra nirayaṃ sa ca gacchati ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— ఓ భారతా! జపకులు ఫలాన్ని ఎలా పొందుతారో నేను వినాలనుకుంటున్నాను. జపం చేసే వారికి ఏ ఫలం చెప్పబడింది? జపకులు ఏ లోకాలలో నివసిస్తారు? భీష్ముడు అన్నాడు— ముందు చెప్పిన విధంగా నియమాలను యథావిధిగా ఆచరించని, ‘జపకుడు’ అని పిలవబడినా ఇక్కడ కేవలం కొంతమాత్రమే ఆచరించే వాడు నరకానికి వెళ్తాడు.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Japa is not merely mechanical repetition; it must be performed in accordance with the prescribed discipline. Claiming the status of a jāpaka while observing only a fragment of the rules leads to negative karmic consequences, described here as falling into niraya.
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma about the fruits and destinations of those who practice japa. Bhīṣma begins his reply by warning that a practitioner who does not follow the earlier-stated rules fully, and performs only partial observances, meets an unfortunate post-mortem fate.