Shloka 23
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
Devanagari script
श्मश्रुकर्मणि सम्प्राप्ते क्षुते सनाने5डथ भोजने । व्याधितानां च सर्वेषामायुष्यमभिनन्दनम्
Transliteration
śmaśrukarmaṇi samprāpte kṣute snāne ’tha bhojane | vyādhitānāṃ ca sarveṣām āyuṣyam abhinandanam ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—గడ్డం/కేశ సంస్కారం చేసిన తరువాత, తుమ్మిన తరువాత, స్నానం చేసిన తరువాత, భోజనం చేసిన తరువాత—అలాగే వ్యాధిగ్రస్తులందరికీ కూడా—ఆయుష్యవర్ధక ధర్మం ఏమనగా: గౌరవంతో నమస్కరించి మంగళవాక్యాలు పలకడం, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు. అట్టి అభివాదం దీర్ఘాయుష్కు, క్షేమానికి కారణమని ప్రశంసించబడింది.
Word by Word
श्मश्रुकर्मणिin the act of shaving / beard-cutting
श्मश्रुकर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्मश्रु-कर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
सम्प्राप्तेwhen (it) has occurred / on the occasion of
सम्प्राप्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (सम्प्राप्) → सम्प्राप्त
FormNeuter, Locative, Singular
क्षुतेon sneezing
क्षुते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षु (छींकना) → क्षुत
FormNeuter, Locative, Singular
स्नानेafter bathing / at bathing
स्नाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्नान
FormNeuter, Locative, Singular
अथand then / also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
भोजनेat eating / after a meal
भोजने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोजन
FormNeuter, Locative, Singular
व्याधितानाम्of the sick / afflicted
व्याधितानाम्:
TypeAdjective
Rootव्याधित
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
आयुष्यम्life-promoting / conducive to longevity
आयुष्यम्:
TypeAdjective
Rootआयुष्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अभिनन्दनम्greeting / respectful salutation
अभिनन्दनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभि-नन्द् → अभिनन्दन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaB
BrāhmaṇasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes