Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra

परिचित मनुष्यसे जब-जब भेंट हो, सदा उसका कुशल-समाचार पूछे। सायंकाल और प्रातः:काल दोनों समय ब्राह्मणोंको प्रणाम करे, यह शास्त्रकी आज्ञा है ।। देवागारे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे । स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत्‌,देवमन्दिरमें, गौओंके बीचमें, ब्राह्मण के यज्ञादि कर्मोंमें, शास्त्रोंके स्वाध्यायकालमें और भोजन करते समय दाहिने हाथसे काम ले

paricita-manuṣyena yathā-yathaiva saṅgamo bhavet, sadā tasya kuśala-samācāraṃ pṛcchet | sāyaṃkāle prātaḥkāle ca brāhmaṇān praṇamet—eṣā śāstrasya ājñā || devāgāre gavāṃ madhye brāhmaṇānāṃ kriyāpathe | svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ pāṇim uddharet ||

భీష్ముడు పలికెను— పరిచయమైన మనిషిని ఎప్పుడెప్పుడూ కలిసినా అతని కుశలాన్ని అడగవలెను. అలాగే సాయంకాలమునూ ప్రాతఃకాలమునూ—రెండు వేళలా—బ్రాహ్మణులకు ప్రణామం చేయవలెను; ఇది శాస్త్రవిధి. దేవాలయంలో, గోవుల మధ్య, బ్రాహ్మణుల యజ్ఞాది క్రియాపథంలో, స్వాధ్యాయ సమయంలో, భోజన సమయంలో—ఈ సందర్భాలలో దక్షిణహస్తాన్నే వినియోగించవలెను।

देवागारेin a temple (house of a deity)
देवागारे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवागार
FormNeuter, Locative, Singular
गवाम्of cows
गवाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Genitive, Plural
मध्येin the midst (among)
मध्ये:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमध्य
Formtrue
ब्राह्मणानाम्of Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
क्रियापथेin the course of rites (ritual activity)
क्रियापथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्रियापथ
FormMasculine, Locative, Singular
स्वाध्यायेduring self-study/recitation
स्वाध्याये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वाध्याय
FormMasculine, Locative, Singular
भोजनेduring eating/meal
भोजने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोजन
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formtrue
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
दक्षिणम्right (side)
दक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormMasculine, Accusative, Singular
पाणिम्hand
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्धरेत्should raise/should use (lit. lift up)
उद्धरेत्:
Karta
TypeVerb
Rootउद्-√हृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brāhmaṇas
D
devāgāra (temple)
C
cows (gāvaḥ)
S
svādhyāya (scriptural study)
B
bhojana (meal/food)