Shloka 8
निरय-परमस्थान-वर्णनम्
Niraya and the Supreme Station: A Metaphysical Re-reading
Devanagari script
राहुग्रस्तस्य सोमस्य यथा ज्योत्स्ना न भासते । तथा तमो5भिभूतानां भूतानां नश्यते सुखम्,जैसे राहुसे ग्रस्त होनेपर चन्द्रमाकी चाँदनी प्रकाशमें नहीं आती, उसी प्रकार तम (अज्ञान एवं दुःख) से पीड़ित हुए प्राणियोंका सुख नष्ट हो जाता है
Transliteration
rāhugrastasya somasya yathā jyotsnā na bhāsate | tathā tamo'bhibhūtānāṃ bhūtānāṃ naśyate sukham ||
Translation
రాహు గ్రసించిన సోముని (చంద్రుని) జ్యోత్స్న ప్రకాశించనట్లే, అలాగే తమస్సు—అజ్ఞానం, దుఃఖం—చేత ఆవరించబడిన ప్రాణుల సుఖం నశిస్తుంది.
Word by Word
राहुग्रस्तस्यof (the moon) seized by Rahu
राहुग्रस्तस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootराहुग्रस्त
FormMasculine, Genitive, Singular
सोमस्यof the moon
सोमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Genitive, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ज्योत्स्नाmoonlight
ज्योत्स्ना:
Karta
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना
FormFeminine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
भासतेshines/appears
भासते:
TypeVerb
Rootभास्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
तथाso/in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तमःby darkness/ignorance
तमः:
Karana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अभिभूतानाम्of those overpowered
अभिभूतानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअभि-भू
FormPast passive participle (क्त), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
नश्यतेperishes/is destroyed
नश्यते:
TypeVerb
Rootनश्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
सुखम्happiness/comfort
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भरद्वाज उवाच
Characters & Entities
B
BharadvājaR
RāhuS
Soma (the Moon)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes