Shloka 15

Jāpakānāṃ Gatiḥ — The Destinies of Japa-Practitioners (Śānti Parva 12.190)

Devanagari script

इन्द्रियैर्गह्यते यद्‌ यत्‌ तत्तद्‌ व्यक्तमिति स्थिति: । अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिड़ग्राह्म॒मतीन्द्रियम्‌

Transliteration

indriyair gṛhyate yad yat tat tad vyaktam iti sthitiḥ | avyaktam iti vijñeyaṁ liṅgagrāhyam atīndriyam ||

Translation

ఇంద్రియాలతో గ్రహించబడేదంతా నిర్వచనప్రకారం ‘వ్యక్తం’. ఇంద్రియాతీతమై, లక్షణాల ఆధారంగా అనుమానంతో మాత్రమే తెలిసేది ‘అవ్యక్తం’ అని గ్రహించాలి.

Word by Word

• इन्द्रियैः: by the senses
• इन्द्रियैः: Karana
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• गृह्यते: is grasped/perceived
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: Present, Passive, Third, Singular

• यत्: whatever (which)
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• यत्: whatever
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• तत्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• तत्: that (very)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• व्यक्तम्: manifest
• व्यक्तम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: व्यक्त
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• स्थितिः: definition/position; state
• स्थितिः: Karta
• Type: Noun
• Root: स्थिति
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• अव्यक्तम्: unmanifest
• अव्यक्तम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: अव्यक्त
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• विज्ञेयम्: is to be known/should be understood
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा
• Form: Gerundive (तव्य/अनीयर् sense), Neuter, Nominative, Singular

• लिङ्गग्राह्यम्: knowable by inference/signs
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग-ग्राह्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• अतीन्द्रियम्: beyond the senses
• Type: Adjective
• Root: अतीन्द्रिय
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

भरद्वाज उवाच

Characters & Entities

• Bharadvāja