Shloka 44
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
आपोडग्निर्मारुतश्वैव नित्यं जाग्रति देहिषु । मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिता:,जल, अग्नि और वायु--ये तीन तत्त्व सदा देहधारियोंमें जाग्रत् रहते हैं। ये ही शरीरके मूल हैं और प्राणोंमें ओत-प्रोत होकर शरीरमें स्थित रहते हैं
āpo 'gnir mārutaś caiva nityaṁ jāgrati dehiṣu | mūlam ete śarīrasya vyāpya prāṇān iha sthitāḥ ||
భరద్వాజుడు పలికెను—జలము, అగ్ని, వాయువు—ఈ మూడు తత్త్వములు దేహధారులలో నిత్యము జాగృతమై ఉంటాయి. ఇవే శరీరమునకు మూలములు; ప్రాణములను వ్యాపించి ఈ దేహములోనే స్థితమై ఉంటాయి।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that fundamental elemental principles—water, fire, and wind—are continuously active within living beings and function as the body’s foundation by permeating and sustaining the prāṇas (vital forces).
In the Śānti Parva’s instructional dialogue, Bharadvāja explains the inner constitution of embodied life, describing how elemental forces remain ever operative in the body and uphold vitality through the prāṇas.