Shloka 286
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
एवं नवविधो ज्ञेय: पार्थिवो गन्धविस्तर: । अनुकूल, प्रतिकूल, मधुर, कट, निहरी अर्थात् दूरसे आनेवाली, तेज गन्धमिश्रित, स्निग्ध, रूक्ष और विशद--ये गन्धके नौ भेद जानने चाहिये। इस प्रकार पार्थिव गन्धका विस्तार बताया गया
evaṁ navavidho jñeyaḥ pārthivo gandha-vistaraḥ | anukūlaḥ pratikūlaḥ madhuraḥ kaṭuḥ nihārī dūrataḥ āgacchantī tīkṣṇa-gandha-miśritaḥ snigdhaḥ rūkṣaḥ viśadaś ca—ete gandhasya nava bhedā jñātavyāḥ | evaṁ pārthiva-gandhasya vistaro vyākhyātaḥ |
ఇలా పార్థివ గంధవిస్తారం తొమ్మిది విధాలుగా తెలుసుకోవలెను—అనుకూలం, ప్రతికూలం, మధురం, కటువు, ‘నిహారీ’ (దూరం నుంచి వచ్చినట్లు అనిపించే వాసన), తీక్ష్ణ గంధమిశ్రితం, స్నిగ్ధం, రూక్షం, విశదం/శుద్ధం. ఇవే గంధానికి తొమ్మిది భేదాలు. ఈ విధంగా భూమితత్త్వ గంధవిస్తారం వివరించబడింది।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse classifies the earth-element’s sensory quality—smell—into nine recognizable types, training discernment (viveka) about sense-data as part of a broader philosophical analysis of the elements and perception.
In a didactic discourse attributed to Bharadvāja within Śānti Parva, the speaker is enumerating and defining categories of sensory qualities; here he concludes the ninefold description of ‘earthly’ odors.