Shloka 18

Varṇa-lakṣaṇa and Ātma-saṃyama (Marks of Social Conduct and Self-Restraint) | वर्णलक्षणम् एवं आत्मसंयमः

Devanagari script

दीर्घकालेन तपसा सेवितेन तपोवने । धर्मनिर्धूतपापानां सम्पद्यन्ते मनोरथा:,तपोवनमें रहकर की हुई दीर्घकालतककी तपस्यासे तथा धर्मसे जिनके सारे पाप धुल गये हैं, उनके सम्पूर्ण मनोरथ सफल हो जाते हैं

Transliteration

dīrghakālena tapasā sevitena tapovane | dharmanirdhūtapāpānāṃ sampadyante manorathāḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—తపోవనంలో నివసిస్తూ దీర్ఘకాలం చేసిన తపస్సుతో, అలాగే ధర్మాచరణతో ఎవరి పాపాలు పూర్తిగా కడుగబడినవో, అటువంటి శుద్ధులైన వారి సమస్త మనోరథాలు సిద్ధిస్తాయి।

Word by Word

• दीर्घकालेन: by/with a long time
• दीर्घकालेन: Karana
• Type: Noun
• Root: दीर्घकाल
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• तपसा: by austerity, by penance
• तपसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• सेवितेन: practised/observed
• सेवितेन: Karana
• Type: Adjective
• Root: सेव्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular, Past passive participle (क्त)

• तपोवने: in the forest of austerities (hermitage-grove)
• तपोवने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: तपोवन
• Form: Neuter, Locative, Singular

• धर्मनिर्धूतपापानाम्: of those whose sins are washed away by dharma
• धर्मनिर्धूतपापानाम्: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: धर्मनिर्धूतपाप
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• सम्पद्यन्ते: are fulfilled, come to fruition
• Type: Verb
• Root: सम् + पद्
• Form: Present, Third, Plural, Atmanepada

• मनोरथाः: wishes, desired aims
• मनोरथाः: Karta
• Type: Noun
• Root: मनोरथ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Tapovana (forest of penance/ascetic grove)
• Dharma
• Tapas