Shloka 11
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
स्वभावादेव संदृश्या वर्तमाना: प्रवृत्तय: । स्वभावनिरता: सर्वाः परितुष्येन्न केनचित्
svabhāvādeva saṃdṛśyā vartamānāḥ pravṛttayaḥ | svabhāvaniratāḥ sarvāḥ parituṣyenna kenacit ||
ఇది గ్రహించవలెను—పూర్వకృత కర్మలవల్ల ఏర్పడిన స్వభావం నుంచే ప్రాణుల ప్రస్తుత ప్రవృత్తులు వ్యక్తమవుతాయి. సమస్తులు తమ తమ స్వభావంలోనే నిమగ్నులై ఉంటారు; వారికి మరొక ఆశ్రయం లేదు. ఈ సూక్ష్మ రహస్యాన్ని తెలుసుకొని మనిషి ఏ పరిస్థితిలోనూ తృప్తిలో మునిగి అలసిపోక, ధర్మమార్గంలో జాగ్రత్తగా ప్రయత్నించాలి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Present behavior arises from svabhāva, which is conditioned by past karma; therefore one should not excuse oneself or become complacent, but consciously strive to refine conduct in line with dharma.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma explains how innate disposition governs people’s actions and urges a disciplined, non-complacent pursuit of ethical improvement.