Shloka 12

Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa

Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life

Devanagari script

नैवास्याग्निर्न चारिष्टो न मृत्युर्न च दस्यव: । प्रभवन्ति धनत्यागाद्‌ विमुक्तस्य निराशिष:,'परंतु जो मनुष्य धनको त्यागकर उसकी आसक्तिसे मुक्त हो गया है और मनमें किसी तरहकी कामना नहीं रखता, उसपर न अग्निका जोर चलता है, न अरिष्टकारी ग्रहोंका, न मृत्यु उसका कुछ बिगाड़ सकती है, न डाकू और लुटेरे ही

Transliteration

naivāsyāgnir na cāriṣṭo na mṛtyur na ca dasyavaḥ | prabhavanti dhanatyāgād vimuktasya nirāśiṣaḥ ||

Translation

కానీ ధనాన్ని త్యజించి దాని పట్ల ఆసక్తి నుంచి విముక్తుడై, మనసులో ఏ కోరికలూ లేని వానిపై అగ్ని గానీ, అపశకునాలు గానీ ప్రభావం చూపవు; మరణం అతనికి హాని చేయలేను; దొంగలూ దోపిడీదారులూ అతనిపై గెలవలేరు।

Word by Word

नnot

एवindeed/just

अस्यof him/of this person

अग्निःfire

नnot

चand

अरिष्टःmisfortune/evil omen (here: baleful influence)

नnot

मृत्युःdeath

नnot

चand

दस्यवःrobbers/bandits

प्रभवन्तिprevail/are able (to harm)

धनत्यागात्from renunciation of wealth

विमुक्तस्यof one who is freed/detached

निराशिषःof one without desires/expectations

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Agni (fire)

Mṛtyu (death)

Dasyu (thieves/robbers)

Ariṣṭa (calamity/evil omen)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes