Shloka 58

अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः

Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’

Devanagari script

पिड्लोवाच उन्मत्ताहमनुन्मत्तं कान्तमन्ववसं चिरम्‌ | अन्तिके रमणं सन्‍्तं नैनमध्यगमं पुरा

Transliteration

brāhmaṇa uvāca: unmattāham anunmattaṁ kāntam anvavasaṁ ciram | antike ramaṇaṁ santaṁ nainam adhyagamaṁ purā ||

Translation

పిడలా చెప్పింది—నేను ఉన్మత్తురాలినై ఉన్నాను; ఉన్మత్తుడు కాని నా ప్రియుడితో నేను చాలాకాలం గడిపాను. అతడు సమీపంలోనే—ఆనందదాయకుడై, సన్నిహితుడై ఉన్నప్పటికీ—ఇంతకు ముందు నేను అతనిని నిజంగా పొందలేకపోయాను।

Word by Word

• पिड्लोवाच: Pidla said
• पिड्लोवाच: Karta
• Type: Verb
• Root: पिड्ल (नाम) + उवाच (वच्)
• Form: Perfect (लिट्), 3, Singular

• उन्मत्ता: mad, distraught
• उन्मत्ता: Karta
• Type: Adjective
• Root: उन्मत्त (विशेषण)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: Common, Nominative, Singular

• अनुन्मत्तम्: not mad, sane
• अनुन्मत्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनुन्मत्त (विशेषण)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• कान्तम्: beloved (man)
• कान्तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कान्त (विशेषण/नाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अन्ववसम्: I dwelt/abode (with), I stayed near
• अन्ववसम्: Kriya
• Type: Verb
• Root: अनु + अव + वस् (धातु)
• Form: Imperfect (लङ्), 1, Singular

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)

• अन्तिके: near, in proximity
• अन्तिके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (नाम)
• Form: Neuter, Locative, Singular

• रमणम्: delighting one; lover/husband
• रमणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रमण (नाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सन्तम्: being, existing; present
• सन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सत् (कृदन्त, अस् धातु)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• एनम्: him
• एनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अध्यगमम्: I found/attained/understood
• अध्यगमम्: Kriya
• Type: Verb
• Root: अधि + गम् (धातु)
• Form: Imperfect (लङ्), 1, Singular

• पुरा: formerly, earlier
• पुरा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

• ब्राह्मण (speaker)
• कान्त (the beloved person referred to as ‘him’)