Shloka 23
Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)
Devanagari script
प्रत्येक मनुष्यको सदा कृतज्ञ होना चाहिये और मित्रकी इच्छा रखनी चाहिये; क्योंकि मित्रसे सब कुछ प्राप्त होता है। मित्रके सहयोगसे सदा सम्मानकी प्राप्ति होती है ।। मित्राद् भोगांश्व भुज्जीत मित्रेणापत्सु मुच्यते । सत्कारैरुत्तमैमित्रं पूजयेत विचक्षण:
Translation
ప్రతి మనిషి ఎల్లప్పుడూ కృతజ్ఞుడై ఉండాలి, స్నేహాన్ని కోరాలి; ఎందుకంటే మిత్రుని వలన అన్నీ లభిస్తాయి. మిత్రుని వలన భోగసుఖాలు అనుభవించగలడు, మిత్రుని సహాయంతో ఆపదల నుండి విముక్తి పొందుతాడు; అందుచేత వివేకవంతుడు ఉత్తమ సత్కారాలతో మిత్రుని గౌరవించాలి।
Word by Word
मित्रात्from a friend
मित्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Ablative, Singular
भोगान्enjoyments, pleasures
भोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भुज्जीतshould enjoy
भुज्जीत:
TypeVerb
Rootभुज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मित्रेणby/with a friend
मित्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
आपत्सुin calamities, in distress
आपत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Plural
मुच्यतेis freed, is released
मुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
सत्कारैःwith honors, with respectful acts
सत्कारैः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्कार
FormMasculine, Instrumental, Plural
उत्तमैःexcellent, best
उत्तमैः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Instrumental, Plural
मित्रम्a friend
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
पूजयेतshould honor, should worship
पूजयेत:
TypeVerb
Rootपूज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
विचक्षणःa discerning (person), the wise one
विचक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes