Shloka 1436

Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)

Devanagari script

विसर्जयित्वा सधनं प्रविवेश स्वमालयम्‌ । फिर बकराज राजधर्माने उस पापाचारीको धनसहित विदा करके अपने घरमें प्रवेश किया

Transliteration

visarjayitvā sadhanaṁ praviveśa svam ālayam |

Translation

అతనిని ధనంతో సహా పంపివేసి రాజు తన స్వగృహంలో ప్రవేశించాడు—దుష్టునితో వ్యవహారం ముగిసిన తరువాత రాజు వ్యక్తిగత ఆసక్తి విడిచి, రాజధర్మం మరియు నీతి-శాసన క్రమాన్ని నిలుపుతూ విషయాన్ని ముగించవలెనని ఇది సూచిస్తుంది.

Word by Word

• विसर्जयित्वा: having dismissed/sent away
• विसर्जयित्वा: Karma
• Type: Verb
• Root: विसृज्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि, non-finite

• सधनम्: together with wealth; with his property
• सधनम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सधन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• प्रविवेश: entered
• प्रविवेश: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र + विश्
• Form: लिट् (perfect), Third, Singular, परस्मैपद, कर्तरि

• स्वम्: his own
• स्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: स्व
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• आलयम्: abode; house
• आलयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आलय
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• rājā (the king)
• ālayam (residence/house)
• dhana (wealth)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A ruler should act with restraint and impartiality: after addressing a case involving wrongdoing, he should dismiss the person without clinging to gain or resentment, and return to orderly governance.

What is happening in the narrative?

Bhīṣma narrates that the king, after sending the person away along with his wealth, goes back into his own residence—marking the closure of the episode and the restoration of royal order.