Shloka 25
Prajñā as Pratiṣṭhā — Indra–Kāśyapa Saṃvāda (Śānti-parva 12.173)
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता राजन् कृतघ्ने नास्ति निष्कृति:
brahmaghne ca surāpe ca caure bhagnavrate tathā | niṣkṛtir vihitā rājan kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ ||
భీష్ముడు పలికెను— ఓ రాజా! బ్రాహ్మణహంతకునికి, సురాపానికునికి, దొంగకు, వ్రతభంగం చేసినవానికి శాస్త్రంలో ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడింది; కాని కృతఘ్నునికి మాత్రం ఏ ప్రాయశ్చిత్తమూ లేదు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma ranks ingratitude as a uniquely grave moral failing: even for major transgressions śāstra prescribes expiations, but for kṛtaghna—one who is ungrateful and betrays benefactors—no purificatory remedy is acknowledged, underscoring gratitude as foundational to dharma.
In the Śānti Parva’s instruction to the king, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira and contrasts expiable sins (killing a Brāhmaṇa, drinking liquor, theft, breaking vows) with the ethical corruption of ingratitude, presenting it as beyond formal atonement.