Shloka 16
Prajñā as Pratiṣṭhā — Indra–Kāśyapa Saṃvāda (Śānti-parva 12.173)
गौतमको लेकर वे राक्षस शीघ्र ही मेरुव्रजमें गये। वहाँ उन्होंने राजाको राजधर्माका मृत शरीर दिखाया और पापाचारी कृतघ्न गौतमको भी सामने खड़ा कर दिया ।। रुरोद राजा तं दृष्टवा सामात्य: सपुरोहितः । आर्तनादश्न सुमहानभूत् तस्य निवेशने
gautamakaṃ nītvā te rākṣasāḥ śīghram eva meruvraje gatāḥ | tatra te rājānaṃ rājadharmasya mṛtaṃ śarīraṃ darśayām āsuḥ, pāpācāriṇaṃ kṛtaghnaṃ gautamakaṃ ca sammukhe sthāpayām āsuḥ || ruroda rājā taṃ dṛṣṭvā sāmātyaḥ sapurohitaḥ | ārtanādaś ca sumahān abhūt tasya niveśane ||
గౌతమకుని వెంట తీసుకొని ఆ రాక్షసులు వేగంగా మేరువ్రజానికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు రాజధర్ముని మృతదేహాన్ని రాజుకు చూపించి, పాపాచారి కృతఘ్నుడైన గౌతమకుని కూడా ముందర నిలబెట్టారు. అది చూసిన రాజు—మంత్రులు, పురోహితుడితో కూడి—విలపించి కన్నీరు పెట్టాడు; అతని నివాసమంతటా మహా ఆర్తనాదం మార్మోగింది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of kṛtaghnatā (ingratitude) and pāpācāra (sinful conduct): wrongdoing is not merely private but wounds the moral order and brings public sorrow. It also frames accountability—wrongdoers are brought face-to-face with consequences before rightful authority.
Rākṣasas bring Gautamaka to Meruvraja and present to the king the dead body of a person named Rājadharma, while also placing the culpable Gautamaka before him. The king, along with his ministers and priest, is overwhelmed with grief, and loud lamentation spreads through the palace.