Shloka 5
असंतोषादिदोष-निरूपणम्
On the Faults of Discontent and the Discipline of Detachment
Devanagari script
यथेद्धः प्रज्वलत्यग्निरसमिद्ध: प्रशाम्यति । अल्पाहारतया त्वग्निं शमयौदर्यमुत्थितम्
Translation
ఎంత ఇంధనం వేస్తే అంతగా అగ్ని జ్వలిస్తుంది; ఇంధనం వేయకపోతే అది తానుగా శమిస్తుంది. అలాగే ఆహారాన్ని తగ్గించి, ఉదరమునుంచి లేచిన జఠరాగ్నిని శాంతింపజేయి.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
इद्धःkindled, fueled
इद्धः:
TypeAdjective
Rootइन्ध्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रज्वलतिblazes, burns brightly
प्रज्वलति:
TypeVerb
Rootप्र+ज्वल्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
असमिद्धःnot kindled, unfueled
असमिद्धः:
TypeAdjective
Rootसम्+इन्ध्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रशाम्यतिsubsides, is extinguished
प्रशाम्यति:
TypeVerb
Rootप्र+शम्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अल्पाहारतयाby scant eating, by reduced diet
अल्पाहारतया:
Karana
TypeNoun
Rootअल्पाहारता
FormFeminine, Instrumental, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
शमयpacify, extinguish
शमय:
TypeVerb
Rootशम्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
औदर्यम्belly-heat; gastric fire (as a condition)
औदर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऔदर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्थितम्arisen, kindled (within)
उत्थितम्:
TypeAdjective
Rootउत्+स्था
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes