Shloka 11
असंतोषादिदोष-निरूपणम्
On the Faults of Discontent and the Discipline of Detachment
पत्राहारैरश्मकुट्टैदन्तोलूखलिकैस्तथा । अब्भक्षेवायुभक्षैश्न तैरयं नरको जित:
patrāhārair aśmakuṭṭair dantolūkhalikais tathā | abbhakṣair vāyubhakṣaiś ca tair ayaṃ narako jitaḥ ||
ఆకులతో జీవించే వారు, రాతిపై రుబ్బినదాన్ని తినేవారు, లేదా చక్కీ పిండి/ఒఖలి కూటిన ఆహారాన్ని ఆశ్రయించకుండా కేవలం పళ్లతోనే నమిలి తినేవారు; అలాగే నీటితో మాత్రమే—అంతేకాదు వాయువుతోనే—జీవించే ఆ తపస్వులే ఈ ‘నరకం’ను జయించారు।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Rigorous self-restraint (tapas) is portrayed as a force that overcomes ‘naraka’—whether understood as literal hell or as the hellish consequences of sin and uncontrolled desire—emphasizing ethical purification through disciplined living.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse setting, Yudhiṣṭhira cites extreme ascetic practices (leaf-diet, stone-ground fare, chewing without processed food, living on water or air) to illustrate how powerful austerity is considered in conquering suffering and moral downfall.