Shloka 23
मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
Devanagari script
लोष्टकाज्चनतुल्यार्था: सुहृत्सु दृढबुद्धय: । ये चरन्त्यभिमानानि सृष्टार्थमनुषज्धिण:
Transliteration
loṣṭa-kāñcana-tulyārthāḥ suhṛtsu dṛḍha-buddhayaḥ | ye caranty abhimānāni sṛṣṭārtham anuṣaj-dhiṇaḥ ||
Translation
మట్టిగడ్డను బంగారంతో సమానంగా భావించే దృఢబుద్ధులు సుహృదుల మధ్య స్థిరంగా ఉంటారు; వారు అహంకారాన్ని విడిచి, సృష్టి ఉద్దేశానికి అనుగుణంగా, ఆసక్తి-గర్వాలను త్యజించి జీవనంలో సంచరిస్తారు.
Word by Word
लोष्टकाःclods (of earth)
लोष्टकाः:
Karta
TypeNoun
Rootलोष्टक
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
काञ्चनतुल्यार्थाःhaving value equal to gold
काञ्चनतुल्यार्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकाञ्चन-तुल्य-अर्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
सुहृत्सुamong friends / in friends
सुहृत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुहृत्
FormMasculine, Locative, Plural
दृढबुद्धयःfirm-minded (persons)
दृढबुद्धयः:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढ-बुद्धि
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चरन्तिconduct themselves / move about
चरन्ति:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अभिमानानिpride(s) / self-conceit(s)
अभिमानानि:
Karma
TypeNoun
Rootअभिमान
FormNeuter, Accusative, Plural
सृष्टार्थम्the accomplished/fulfilled purpose (as if already created)
सृष्टार्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसृष्ट-अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुषज्धिणःclinging/attached (to it)
अनुषज्धिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुषज्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्विन् (present participial/adjectival formation, irregular/rare), Active (parasmai sense)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaL
loṣṭa (clod of earth)K
kāñcana (gold)S
suhṛt (friends)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes