Shloka 20

मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169

Devanagari script

यथाशक्ति समाचारा: सम्प्रतुष्यन्ति हि प्रभो । नास्थाने क्रोधवन्तश्न न चाकस्माद्‌ विरागिण: । विरक्ताश्न न दुष्यन्ति मनसाप्यर्थकोविदा:

Transliteration

yathāśakti samācārāḥ sampratuṣyanti hi prabho | nāsthāne krodhavantaś ca na cākasmād virāgiṇaḥ | viraktāś ca na duṣyanti manasāpy arthakovidāḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను— ప్రభూ, యథాశక్తి ధర్మాచరణం చేసినప్పుడు ప్రజలు సంతృప్తి చెందుతారు. జ్ఞానులు అనవసరంగా కోపపడరు; అకస్మాత్తుగా విరక్తులూ కారు. విరక్తులై అర్థవివేకంలో నిపుణులైనవారు మనసులోనూ దోషానికి లోనుకారు.

Word by Word

यथाas, according to

शक्तिability, capacity

समाचाराःgood conduct, proper practices

सम्प्रतुष्यन्तिbecome fully satisfied/pleased

हिindeed, for

प्रभोO lord

नnot

अस्थानेin an improper place/occasion

क्रोधवन्तःangry, wrathful

नnot

चand

आकस्मात्suddenly, without cause

विरागिणःdispassionate, detached

विरक्ताःdetached (having become dispassionate)

नnot

दुष्यन्तिare tainted, become corrupt

मनसाby mind, mentally

अपिeven, also

अर्थकोविदाःknowers of meaning/purpose

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

prabho (addressed lord/king, i.e., Yudhiṣṭhira in context)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes