Shloka 9

बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account

On Gratitude and Friendship Ethics

Devanagari script

उवाच स तु धर्मज्ञो धरनुर्वेदस्य पारग: । शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतनन्दन! जनमेजय! बुद्धिमान्‌ माद्रीपुत्र नकुलकी वह बात कौशलयुक्त तो थी ही, सूक्ष्म तथा विचित्र अर्थसे भी सम्पन्न थी। उसे सुनकर बाणशय्यापर सोये हुए धनुर्वेदके पारड्गत विद्वान्‌ धर्मज्ञ भीष्मने शिक्षाप्राप्त महामनस्वी द्रोणशिष्य नकुलको सुन्दर स्वर एवं वर्णोंसे युक्त वाणीमें इस प्रकार उत्तर देना आरम्भ किया

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | uvāca sa tu dharmajño dhanuḥvedasya pāragāḥ | śaratālpagato bhīṣmo nakulāya mahātmane ||

Translation

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—ధర్మజ్ఞుడూ ధనుర్వేదపారగుడూ అయిన, శరశయ్యపై ఉన్న భీష్ముడు మహాత్ముడైన నకులునికి ప్రత్యుత్తరం పలకడం ప్రారంభించాడు.

Word by Word

उवाचsaid/spoke

सःhe

तुbut/indeed

धर्मज्ञःknower of dharma

धनुर्वेदस्यof the science of archery

पारगःone who has mastered/has gone to the far shore (expert)

शरतल्पगतःlying on the bed of arrows

भीष्मःBhishma

नकुलायto Nakula

महात्मनेto the great-souled one

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Bhīṣma

Nakula

śara-tālpa (bed of arrows)

dhanuḥ-veda (science of archery)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes